☰ زندگی‌نامه

اورسولا کروبر در خانه‌ای در برکلی کالیفرنیا بزرگ شد که بیشتر به یک سمینار مردم‌شناسی شبانه شباهت داشت تا خانه‌ی معمولی: پدرش آلفرد کروبر، از بنیان‌گذاران مردم‌شناسی فرهنگی آمریکا و شناخته‌شده‌ترین پژوهشگر ایشی — مردی که آخرین بازمانده‌ی قوم یاهی کالیفرنیا پنداشته می‌شد — و مادرش تئودورا کروبر، نویسنده‌ای که زندگی همان ایشی را در کتابی روایت کرد. خانه‌ی خانواده محل رفت‌وآمد مردم‌شناسان، نویسندگان و بومیان آمریکایی بود؛ لوگویین بعدها گفته بود پدرش فرهنگ‌های واقعی را مطالعه می‌کرد و او فرهنگ‌های خیالی را می‌ساخت — جمله‌ای که کل کارنامه‌ی ادبی‌اش را خلاصه می‌کند. او در کالج رادکلیف تحصیل کرد و برای فوق‌لیسانس ادبیات رنسانس فرانسه و ایتالیا به دانشگاه کلمبیا رفت. نخستین رمان‌های علمی‌تخیلی‌اش در دهه‌ی ۱۹۶۰ («جهان روکانون»، «سیاره‌ی تبعید») مجموعه‌ای را بنا نهادند که بعدها «چرخه‌ی هاینی» نام گرفت: کهکشانی از سیارات مسکون که تمدن باستانی هاین آن‌ها را کاشته، و هرکدام، به‌شیوه‌ی پدر مردم‌شناسش، فرهنگی کاملاً متفاوت و درونی‌سازگار دارد. در ۱۹۶۹، «دست چپ تاریکی» او را از نویسنده‌ای موردتوجه در حلقه‌ی علمی‌تخیلی به صدایی تعیین‌کننده در کل ادبیات آمریکا بدل کرد؛ این رمان هم‌زمان جایزه‌ی هوگو و نبولا را برد، افتخاری که در آن سالِ مردانه‌ی ژانر علمی‌تخیلی برای یک نویسنده‌ی زن به‌ندرت تکرار می‌شد. لوگویین در کنار علمی‌تخیلی، مجموعه‌ی فانتزی «زمین‌دریا» را نیز نوشت که با «جادوگر زمین‌دریا» (۱۹۶۸) آغاز شد — رمانی که قهرمانش، برخلاف بیشتر فانتزی‌های آن دوران، پوستی تیره داشت، انتخابی که در آن زمان تقریباً بی‌سابقه بود. در ۲۰۱۴، هنگام دریافت مدال بنیاد کتاب ملی آمریکا برای سهم برجسته در ادبیات، سخنرانی‌ای ایراد کرد که در آن از سلطه‌ی منطق سود بر نشر انتقاد کرد و گفت هر قدرت انسانی، هرقدر ناگزیر به‌نظر برسد، به دست انسان‌ها قابل تغییر است — جمله‌ای که بازتاب دقیق فلسفه‌ی سیاسی آثار خودش بود. او در ۲۰۱۸ در پورتلند اورگان درگذشت.

رسیدن به مقصد چیز خوبی است؛ اما آنچه در پایان اهمیت دارد، خودِ سفر است.

اهمیت پایدار لوگویین در این است که نشان داد تخیل علمی و فانتزی، به‌جای فرار از پرسش‌های جدی جامعه‌ی انسانی، می‌توانند دقیق‌ترین ابزار برای کاوش آن‌ها باشند. سیارات خیالی‌اش هرگز فقط خیالی نبودند؛ هرکدام آزمایشی بود درباره‌ی اینکه اگر یک فرضِ بنیادین زندگی زمینی — جنسیت ثابت، مالکیت خصوصی، سلسله‌مراتب — برداشته شود، انسان‌بودن به چه شکلی درمی‌آید. نیم‌قرن بعد، این پرسش‌ها هنوز از دل داستان‌های علمی‌تخیلی و فانتزی جدی پرسیده می‌شوند و لوگویین همچنان یکی از نویسندگانی است که این کاوش را ممکن ساخت.